Yazılım terimleri, sade açıklamalar.

A3

A/B Test

Aynı sayfa/özelliğin iki varyantının gerçek kullanıcılara eşit oranda gösterilip, hangisinin daha iyi dönüşüm sağladığının ölçülmesi. Hipotez test etmenin en güvenilir yolu.

API

Application Programming Interface. İki yazılımın birbiriyle konuşmasını sağlayan arayüz. Örneğin mobil uygulamanın sunucudaki veriyi çekmesi için API çağrısı yapılır.

ASP.NET

Microsoft'un web uygulaması geliştirme çatısı (framework). Kurumsal projelerde SQL Server ile güçlü entegrasyon sunar; C# diliyle yazılır.

B2

Back-end

Kullanıcının göremediği, sunucuda çalışan yazılım. Veritabanı, iş mantığı, kimlik doğrulama. Laravel, ASP.NET, Node.js yaygın back-end teknolojileridir.

Bootstrap

Yaygın kullanılan bir CSS çatısı (framework). Ekrana uyum sağlayan ızgara yapısı, hazır bileşenler ve yardımcı sınıflarla hızlı prototip hazırlamayı sağlar.

C2

CMS

Content Management System — site içeriklerinin kod yazmadan yönetildiği sistem.

Core Web Vitals

Google'ın sayfa deneyimi sinyalleri: LCP, INP, CLS.

D1

DevOps

Development + Operations. Yazılım geliştirme ile altyapı işletimini bütünleyen yaklaşım. Sürekli entegrasyon ve teslim (CI/CD), konteynerler ve otomasyon temel kavramlarıdır.

E1

E-Ticaret

Elektronik ticaret. İnternet üzerinden ürün/hizmet satışı. Ürün yönetimi + sepet + ödeme + sipariş + kargo entegrasyonlarından oluşur.

F2

Figma

Tarayıcıda çalışan modern bir tasarım aracı. Birden çok kişinin aynı anda düzenleyebilmesi, bileşen kütüphaneleri ve prototip hazırlama özellikleri sunar.

Front-end

Kullanıcının gördüğü kısım: HTML, CSS ve JavaScript ile oluşturulan kullanıcı arayüzü. React ve Vue yaygın kullanılan çatılardır (framework).

H1

Headless CMS

İçerik yönetiminin sunum katmanından ayrıldığı yapı: içerik bir CMS'te yönetilir, site veya uygulama ayrı bir ön yüzle yayınlanır. Esneklik sağlar.

İ1

İterasyon

Tekrarlı iyileştirme. Çevik (Agile) yazılım geliştirmede kısa döngülerle (sprint) ilerlemek; küçük parçalar halinde teslim edip her adımda ders çıkarmak.

K1

KVKK

Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (6698). Kişisel veri işleyen sistemlerin dikkate alması gereken yasal çerçeve; Avrupa'daki GDPR ile benzer amaçlara sahiptir.

L3

Landing Page

Belirli bir kampanya veya dönüşüm hedefi için hazırlanmış tek amaçlı sayfa. Genellikle reklamlardan gelen ziyaretçilerin yönlendirildiği sayfadır.

Laravel

PHP tabanlı modern sunucu tarafı çatısı (framework). Okunaklı sözdizimi, geniş ekosistem ve hızlı geliştirme imkânı sunar.

Lighthouse

Web sayfalarının performans, erişilebilirlik ve SEO puanlarını ölçen Google aracı.

M1

MVP

Minimum Viable Product. Ürünün doğru varsayımları test edebilecek en küçük, çalışır sürümü. Hızlı geri bildirim ve düşük risk sağlar.

P1

PWA

Progressive Web App. Tarayıcıda çalışan ama mobil uygulama gibi davranan web uygulaması. Çevrimdışı çalışma, anlık bildirim ve ana ekrana ekleme desteği sunar.

R2

React

Meta tarafından geliştirilen, bileşen tabanlı arayüz kütüphanesi. Modern web uygulamalarının çoğunluğu React ile yazılır.

Responsive Design

Sayfanın mobilden masaüstüne kadar her ekran boyutunda çalışacak şekilde tasarlanması. CSS medya sorguları ve esnek ızgara yapısıyla uygulanır.

S5

SaaS

Software as a Service. Bulut tabanlı yazılım aboneliği. Kullanıcı kurulum yapmaz, tarayıcıdan erişir; aylık veya yıllık ödenir.

Schema.org

Arama motorlarının içeriği yapılandırılmış şekilde anlaması için JSON-LD sözlüğü.

SEO

Search Engine Optimization. Arama motoru optimizasyonu. Teknik SEO (hız, yapılandırılmış veri), sayfa içi (içerik) ve sayfa dışı (geri bağlantı) alanlarında çalışılır.

SLA

Service Level Agreement. Hizmet seviyesi anlaşması. Kesintisiz çalışma süresi ve yanıt süresi gibi taahhüt edilen kalite seviyelerini tanımlar.

SSR

Server-Side Rendering — sayfanın sunucu tarafında oluşturulup HTML olarak gönderilmesi.

T1

TypeScript

JavaScript'in tip güvenli sürümü. Büyük projelerde hataların daha erken yakalanmasına yardımcı olur.

U2

UI / UX

User Interface (arayüz görünümü) + User Experience (kullanıcı deneyimi). İkisi farklı ama iç içe disiplinlerdir.

UX Araştırması

Kullanıcılarla görüşerek, ısı haritalarını ve oturum kayıtlarını izleyerek gerçek davranışı anlamak. Tasarım kararlarını varsayıma değil veriye dayandırmak.

W3

WCAG

Web Content Accessibility Guidelines — erişilebilirlik standardı.

WebGL

Tarayıcıda 3D grafik çizmeye yarayan API. Three.js gibi kütüphanelerle kullanılır; etkileşimli görsel deneyimler üretilir.

Wireframe

Tasarımın iskeleti. Renk ve fotoğraf olmadan içerik düzeninin ve işlevin netleştirildiği taslak ekran.